Nhân dịp năm học mới, dự án “Ông bà kể lại” trở lại Trường THPT Hương Khê, Hà Tĩnh, tiếp tục hành trình đưa lịch sử đến gần hơn với thế hệ trẻ bằng những câu chuyện được kể từ chính những người đã sống qua lịch sử. Trong khuôn khổ chương trình FORGE: PAST TO FUTURE, “Ông bà kể lại” cùng các CLB, dự án đồng hành gồm STEAM Sprout, Code Sprout và CO’DETA đã mang đến một ngày hội kết nối giữa lịch sử – văn hóa – tri thức – khoa học và công nghệ cho học sinh địa phương.
Đặc biệt, chương trình đã trao tặng hơn 1.000 đầu sách thuộc các lĩnh vực văn học, lịch sử, khoa học và STEAM tới 06 thư viện trường học trên địa bàn xã Hương Khê, xã Phúc Trạch, xã Hương Xuân và xã Hương Bình, tỉnh Hà Tĩnh. Trong đó, Trường THPT Hương Khê được trao tặng hơn 600 đầu sách, còn Trường THCS Chu Văn An, Trường THPT Hàm Nghi, Trường THCS Hương Trạch và Trường THCS&THPT Dân tộc nội trú Hà Tĩnh mỗi trường nhận 100 đầu sách.
“Ông bà kể lại” – Khi lịch sử không chỉ nằm trong trang sách
Được thành lập từ năm 2024, CLB “Ông bà kể lại” hướng tới một cách tiếp cận lịch sử gần gũi hơn với người trẻ: để lịch sử được kể bằng ký ức, được lắng nghe bằng sự đồng cảm và được tiếp nối bằng những hành động của thế hệ hôm nay.
Hằng năm, CLB triển khai chương trình “Dấu chân lịch sử” tại nhiều địa phương như Huế, Quảng Trị, Hà Nội… nhằm tạo cơ hội để học sinh gặp gỡ các nhân chứng, lắng nghe những câu chuyện phía sau những sự kiện lịch sử và trực tiếp tìm hiểu những địa danh gắn với ký ức dân tộc.
Năm nay, hành trình ấy tìm về Hà Tĩnh – vùng đất giàu truyền thống lịch sử và cũng là quê hương của danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác.
Tại Trường THPT Hương Khê, học sinh cùng các thầy cô đã tham gia “Dấu chân lịch sử” và hoạt động “Ông bà kể lại Summer Boarding”. Thay vì chỉ tiếp nhận lịch sử qua những mốc thời gian và con số, các em được trực tiếp gặp gỡ, trò chuyện với hai cựu chiến binh địa phương – Thượng úy, cựu chiến binh Trần Minh Đức và Thiếu tá, cựu chiến binh Nguyễn Văn Tạo – để lắng nghe những câu chuyện về một thời kháng chiến, về con người và những ký ức gắn với quê hương.
Qua lời kể sâu lắng của 2 bác cựu chiến binh, các em học sinh trường THPT Hương Khê đã được lắng nghe một cách chân thực nhất về cuộc đời của người lính, về những ngày tháng hết sức gian khổ mà cả dân tộc đã phải gắng sức vượt qua, về những máu xương đã đổ xuống để đổi lấy hòa bình như hiện tại.
Từ những câu chuyện ấy, học sinh tiếp tục bước qua các trạm trải nghiệm, cùng tìm hiểu, thảo luận và kết nối các sự kiện trong lịch sử Việt Nam giai đoạn kháng chiến và thống nhất đất nước.
Bởi với “Ông bà kể lại”, học lịch sử không chỉ là biết điều gì đã xảy ra, mà còn là hiểu những con người đã sống trong những năm tháng ấy, hiểu lựa chọn của họ và tự đặt mình vào dòng chảy của lịch sử.
Trao sách để tiếp nối những câu chuyện
Một trong những hoạt động trọng tâm của chương trình là trao tặng sách cho thư viện và học sinh địa phương.
Riêng “Ông bà kể lại” đã trao tặng 500 đầu sách thuộc các lĩnh vực văn hóa, lịch sử, khoa học và STEM cho Trường THPT Hương Khê, cùng 200 cuốn sách song ngữ “Hải Thượng Lãn Ông và những điều chưa kể” – sản phẩm do chính Đức Anh viết, biên soạn và dịch sang tiếng Anh trong khuôn khổ dự án.
Thông qua câu chuyện về Hải Thượng Lãn Ông – một danh y gắn bó sâu sắc với vùng đất Hà Tĩnh – cuốn sách mong muốn mở ra một cách tiếp cận lịch sử khác: gần gũi hơn, giàu tính kể chuyện hơn và có thể được khám phá bằng cả tiếng Việt lẫn tiếng Anh.
Bên cạnh đó, CLB cũng trao tặng sách vở và máy tính cầm tay cho học sinh nhằm hỗ trợ các em trong học tập. Những phần quà được trích từ lợi nhuận của dự án kinh doanh Lành do Đức Anh thực hiện. Các bác cựu chiến binh và học sinh tham gia chương trình cũng nhận được những chiếc bút tre có ruột tái chế, như một món quà nhỏ mang theo thông điệp về lối sống xanh.
Từ người kể – người nghe – đến người tiếp nối, “Ông bà kể lại” mong muốn xây dựng một vòng kết nối giữa các thế hệ: người đi trước trao lại ký ức, người trẻ lắng nghe và đối thoại, để những giá trị lịch sử và văn hóa không dừng lại ở quá khứ mà tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa trong hiện tại.
Khi lịch sử gặp STEAM và công nghệ
Nếu “Ông bà kể lại” mang những câu chuyện từ quá khứ trở về với học sinh Hà Tĩnh, thì các CLB đồng hành đã góp thêm một chiều kích khác cho hành trình PAST TO FUTURE: khoa học, công nghệ và tinh thần sáng tạo của thế hệ trẻ.
Tiếp nối các mùa hoạt động trước, STEAM Sprout và CLB Code Sprout dưới sự dẫn dắt của Trần Phương Thảo, học sinh lớp 11 Tin 1, Trường THPT Chuyên Hà Nội – Amsterdam, đã mang đến nhiều hoạt động trải nghiệm công nghệ dành cho học sinh Trường THPT Hương Khê.
Các bạn học sinh được trực tiếp thử sức với lập trình game trên Scratch, khám phá Robot VoiBot AI – ý tưởng khởi nghiệp từng đạt Giải Nhất Cuộc thi Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp cấp Thành phố Hà Nội năm học 2025–2026 – và trải nghiệm Game Ninja, tựa game do chính CLB Code Sprout phát triển.
Qua những trải nghiệm trực tiếp ấy, công nghệ không còn là một khái niệm xa vời trên màn hình máy tính, mà trở thành thứ các bạn có thể tự tay tạo ra, thử nghiệm và khám phá.
Thông điệp mà các thành viên muốn gửi đến học sinh cũng rất giản dị: lập trình và làm game không quá xa vời nếu bạn có đủ tò mò và đam mê để bắt đầu.
CO’DETA – thêm một bước từ khám phá đến sáng tạo
Đồng hành cùng chương trình, CLB CO’DETA cũng mang đến không gian trải nghiệm công nghệ dành cho hơn 70 học sinh Trường THPT Hương Khê.
Thông qua các booth tương tác, học sinh được làm quen với lập trình, khám phá STEM và thử sức với những hoạt động lắp ghép mô hình STEAM. Thay vì chỉ học kiến thức qua sách vở, các bạn được trực tiếp thử nghiệm và tìm hiểu cách những sản phẩm công nghệ được hình thành và vận hành.
Chương trình có sự tham gia của các thành viên CO’DETA đến từ những trường THPT chuyên tại Hà Nội, trong đó có Lê Đỗ Dương Lâm, Văn Đức Anh Tuấn và Nguyễn Minh.
Bên cạnh hoạt động trải nghiệm, CO’DETA cũng trao tặng các phần quà khuyến học gồm máy tính cầm tay và vở viết cho học sinh, đồng thời đóng góp khoảng 200 đầu sách cho thư viện Trường THPT Hương Khê.
Từ PAST đến FUTURE – một hành trình được tiếp nối
FORGE: PAST TO FUTURE không chỉ là một chương trình trao tặng sách hay một ngày hội trải nghiệm.
Đó là nơi quá khứ được kể lại, hiện tại được khám phá và tương lai được gieo mầm.
Từ những câu chuyện của các cựu chiến binh đến những trang sách về Hải Thượng Lãn Ông; từ lịch sử và văn hóa đến lập trình, trí tuệ nhân tạo và STEAM – mỗi hoạt động đều hướng tới một điểm chung: trao cho học sinh thêm cơ hội được biết, được hỏi, được thử và được tự mình tạo ra những điều mới.
Và trong hành trình ấy, “Ông bà kể lại” tin rằng một câu chuyện lịch sử chỉ thực sự sống khi có người lắng nghe. Một cuốn sách chỉ thực sự có ý nghĩa khi được mở ra. Và một giá trị chỉ thực sự được gìn giữ khi thế hệ sau tiếp tục kể lại nó bằng ngôn ngữ của chính mình.
Từ những câu chuyện của ông bà hôm qua, đến những ý tưởng của thế hệ trẻ hôm nay – hành trình từ PAST TO FUTURE vẫn đang được tiếp tục.